Warto zobaczyć

Śródmieście. Położone przy zachodniej części rynku i pochodzące z XIX wieku kamienice mieszczańskie stanowią najwartościowszy architektonicznie zespół budynków w Cedyni, łączący się w jednorodny ciąg z zabudową ul. Świerczewskiego. W grupie tej wyróżniają się kamienice o eklektycznych fasadach z elementami neorenesansu północnego i neobaroku, bogatymi detalami architektonicznymi. Wznoszące się i opadające uliczki centrum miasta zabudowane są XIX wiecznymi domami mieszkalnymi i gospodarczymi. Na ulicy Chopina znajduje się budynek dawnego sądu i archiwum miejskiego z 1849 roku, późniejsza siedziba strażnica Straży Granicznej. Obecnie budynek jest adaptowany na mieszkania. Na sąsiedniej ulicy Kościuszki odnaleźć można piwnice do przechowywania wina z przełomu XVIII i XIX wieku, wydrążone w skarpie wzgórza. Przedłużeniem ulicy Kościuszki dochodzimy do doliny dawnego młyna wodnego z XIV w. Obecnie w miejscu stawu młyńskiego znajduje się basen pływacki, do dziś zachował się budynek gospodarczy, przebudowany na restaurację i hotel. Obok wybudowano stadion sportowy, amfiteatr i pole namiotowe. Innym ciekawym obiektem jest Aleja Kasztanowa, prowadząca wzdłuż Kanału Ulgi z Cedyni do Osinowa Dolnego, nasadzona w latach 60 - tych XIX wieku równocześnie z budową szosy i kanału. W obrębie miasta kanał został przykryty a zakończenie alei przekształcone w rodzaj skweru. Przy kanale znajduje się kamienna kaskada z tego samego okresu. W latach 1971-73 prowadzono na obszarze miasta badania wykopaliskowe. Obszar dzisiejszego śródmieścia pokrywał się z obszarem średniowiecznej osady podgrodowej.



Muzeum Regionalne. Zbiory muzeum pochodzą głównie z wykopalisk archeologicznych na grodzisku, podgrodziu, cmentarzysku oraz z okolic Cedyni. Ekspozycje z zakresu paleontologii, archeologii i historii wojskowości były systematycznie wzbogacane dzięki darom mieszkańców. Efekty współpracy archeologów i miejscowej ludności podziwiać można w ramach stałej muzealnej ekspozycji zatytułowanej "Z dziejów Cedyni i okolic". Wśród eksponatów paleontologicznych na uwagę zasługują przede wszystkim: poroże jelenia olbrzymiego oraz łopatka i cios mamuta. Z epoki kamienia oraz brązu i żelaza obejrzeć tu można przedmioty codziennego użytku, m.in. ozdoby, naczynia, broń, popielnice i żarna. Ze średniowiecza zachowały się oprócz narzędzi i ceramiki stołowej także elementy wyposażenia grobów szkieletowych z kośćmi do gry, krzesiwami, nożami. Muzeum posiada egzemplarze wczesnośredniowiecznej broni. Nie brakuje również eksponatów z okresu II wojny światowej i rekonstrukcji przebiegu walk pod Cedynią w 1945 r., z udziałem 1 Samodzielnej Brygady Moździerzy WP. Eksponaty z tego okresu zostały udostępnione w części przez Stowarzyszenie Miłośników Archeologii Militarnej "Pomorze".

Grodzisko pochodzi z VI w. p. n. e. W latach 1958-59 i 1961 prowadzone były na grodzisku badania wykopaliskowe, natomiast w latach 1967-73 i 1976-85 prowadzono wykopaliska na przyległym od północy cmentarzysku (obecnie szkoła podstawowa). W X-XII w. gród posiadał drewniano-kamienno-ziemne wały o wysokości 12m i konstrukcji hakowej, spotykane w innych polskich grodach z tego okresu. Jego wnętrze było zabudowane. Drewniane domy ustawione były szczelnie wzdłuż wału, w środku posiadał niezabudowany plac. Brama grodu znajdowała się we wschodniej części wałów. Po grodzisku pozostały dziś tylko ślady w postaci górującego nad miastem wzniesienia o rozmiarach około 100x120 m. W XIX w. wzgórze od strony miasta zostało częściowo zniszczone i zniwelowane. Z okazji obchodów milenijnych w 1966 r. na grodzisku ustawiono część ostrokołu, a u jego stóp umocowano stylizowane naczynie z napisem Pamięci praojcom, zwycięzcom Bitwy pod Cedynią w roku 972 w tysiąclecie państwa Polskiego składają hołd mieszkańcy ziemi szczecińskiej 972-1966. W 1985 r. przy wejściu na grodzisko ustawiono metalowy pomniczek, składający się z dwóch stylizowanych mieczy wbitych w grunt, między którymi znajduje się tarcza z herbem miasta.U stóp tablica informacyjna z brązu z napisem:W dniu św. Jana Chrzciciela starli się w miejscowości zwanej Cedynią... Oprócz tego w centrum grodziska ustawiono metalowy pomnik, składający się z czterech stylizowanych włóczni i mieczy, na których znajdują się dwie tarcze z orłem piastowskim i współczesnym.

Chciałbyś zwiedzić Grodzisko? Zapraszamy na wirtualną wycieczkę.

Wieża widokowa. Zbudowana została w 1895 r. za rządów Burmistrza Cedyni Ernesta Melchera, jako pomnik dla uczczenia poległych podczas wojen Prus z Danią w 1864 r., Austrią w 1866 r. i Francją w latach 1870-1871. Wieża wznosi się na 14 m i umożliwia podziwianie rozległej panoramy. W dolnej części wieży umieszczono tablice z nazwiskami poległych - trzy granitowe i jedną żeliwną, które w 1945r. zostały zniszczone. W czasie walk w lutym 1945 r. wieża służyła Armii Czerwonej jako punkt obserwacyjny. Po wojnie do 1956 r. użytkowana była przez Wojska Ochrony Pogranicza. Po 1956 r. została odremontowana i udostępniona do zwiedzania. Od czasów swego powstania wieża stała się główną atrakcją turystyczną okolicy i tłumnie odwiedzana jest przez turystów. Górująca nad miastem wieża sprawia, iż jest ona z daleka widoczna i stanowi jeden z charakterystycznych akcentów krajobrazu Cedyni i jej okolic.

Zobacz jak wygląda panorama Cedyni z wieży widokowej!

Dodatkowe informacje